Yıllardır diplomatik düğüm, Washington ile Ankara hattında süregelen gerilimli Halkbank davası, beklenmedik bir virajla yeni bir evreye girdi. ABD'deki Manhattan Federal Mahkemesi'nden yapılan duyuru, davanın kaderini belirleyecek önemli bir adımı işaret etti: Cezai kovuşturma, taraflar arasında varılan uzlaşma çerçevesinde 90 günlüğüne ertelendi. Bu erteleme, Halkbank'ın ne bir ceza ödemesini ne de kendisine yöneltilen suçlamaları resmi olarak kabul etmesini gerektirmiyor. Ancak anlaşmanın ince detayları, özellikle bankanın operasyonlarına atanacak bir bağımsız gözlemci koşulu, Borsa İstanbul'da adeta şok etkisi yaratarak Halkbank hisselerinin yüzde 8 değer kaybedip devre kesmesine neden oldu.
Davayı 90 gün süreyle donduran bu kararın temelinde, Halkbank ile ABD hükümeti arasında imzalanan bir "Ertelenmiş Kovuşturma Anlaşması" (Deferred Prosecution Agreement - DPA) yatıyor. Duruşmada söz alan ABD'li Savcı Michael Lockard, varılan bu mutabakatın koşullarını mahkemeye sundu. Lockard, yargıcın rolünün sınırlı olduğunu ve yalnızca talebin "iyi niyetli" olup olmadığını değerlendirmesi gerektiğini vurguladı. Anlaşmanın ana hükümleri ise şu şekilde netleşti: Halkbank, ABD hazinesine herhangi bir maddi yükümlülük altına girmeyecek ve kendisine yöneltilen suçlamaları resmi olarak üstlenmeyecek. Ayrıca, banka, bölgedeki savaş koşullarının şiddetlendiği bu dönemde İran'ı doğrudan ya da dolaylı yoldan finanse edecek hiçbir mali işleme girmeyeceğini kati bir dille taahhüt etti.
Anlaşmanın en can alıcı noktası ise denetim mekanizmasında gizliydi. Savcı Lockard, bankanın yaptırımlar ve kara para aklama uyumunu bizzat Ankara veya İstanbul'da gözlemlemek üzere, bir ay içinde "bağımsız bir izleme uzmanı" seçmesini beklediklerini açıkladı. Bu uzman, Halkbank'ın tüm uluslararası işlemlerini ABD yaptırımları perspektifinden titizlikle inceleyecek. Bu, bankanın operasyonlarında dolaylı da olsa bir Amerikan gözetiminin başlayacağı anlamına geliyor ki, bu durum piyasalarda büyük yankı uyandırdı.
Mahkeme salonundan sızan bu ayrıntılar, Borsa İstanbul'da tam anlamıyla bir fırtına kopardı. Hatırlanacağı üzere, geçtiğimiz Pazartesi günü Halkbank'ın ABD ile bir uzlaşmaya vardığı ve herhangi bir ceza ödemeyeceği yönündeki ilk haberler, piyasalarda adeta bayram havası estirmiş, bankanın hisseleri tavan yaparak zirveye fırlamıştı. Ancak dünkü duruşmada anlaşmanın içeriğinin, özellikle bankanın uluslararası faaliyetlerinin bir ABD'li "monitörün" merceği altına alınacak olmasının ortaya çıkması, yatırımcıları derinden endişelendirdi. Haberlerin terminallere düşmesiyle birlikte Halkbank hisselerinde yoğun satış baskısı başladı. Kısa sürede yüzde 8'lik keskin bir düşüş yaşayan hissede, panik satışlarını durdurmak amacıyla "devre kesici" sistemi devreye girdi ve işlemler geçici olarak durduruldu.