İstanbul’un ana meydanlarında sabah saatlerinde dalgaları hissedilmeye başlandı. Yeni bir akaryakıt fiyat tablası, Salı günü itibarıyla yolları sarsacak. Petrol ihracatının %75’i Hürmüz Boğazı’na bağımlı olan dünya, İran-İsrail çatışmalarının sadece siyasi değil ekonomik boyutunu da keşfediyor.

Brent petrolün 86 dolara yükselmesi, öncelikle Türkiye’deki cüzdanları yakındı. ABD’nin Ortadoğu’da askeri harekât planlaması, İran’ın cevapları ve Rusya’nın petrol pazarında çoğalan etkisi, fiyatlara direk baskı yapmakta. Ulusal Merkez Bankası verilerine göre, son 8 hafta dolar/TL 2.25 seviyesinden 3.10’a yükseldi. Para birimine eklenen 10 kuruş, her litredeki maliyeti 4 kuruş artırmakta.

Ekonomi Bakan Yardımcısı Nurettin Canik’in açıklamaları ışığında, Eşel Sistemi’nin bu kez daha etkin çalışması dikkat çekiyor. Sistemin çalışma mantığı, ÖTV düşüşüyle fiyat artışını kemerle sakinleştirmek. Örneğin motorin üretici kârı 2.14 lira artarsa, vergi feragatleri sayesinde tüketici 0.53 lira fazla ödüyor. Aynen 2022 deprem sonrası uygulanan mekanizma gibi.

Benzin fiyatlarında ise 1.54 liralık maliyet artışına karşılık 0.39 lira net zam söz konusu olacak. Eşel Sistemi’nin bu hafta 16. kez devreye girmesi, enflasyon hedefini 8’den 7.5’e çekmekte kilit rol oynadı. Ancak sektörün bu sürece karşı çıkışları var. Birçok serbest akaryakıt bayisi, sistemin 'devlet müdahaleciliği' olarak eleştirdiği bu yapıya direnme hazırlıkları yapmakta.

Salı günü 16.00’da yayınlanacak resmi duyuruya göre, Türkiye’nin 9.000’ü geçen pompa ağında değişiklikler başlayacak. Sermaye piyasalarında da Eşel Sistemi’nin ekonomik politika aracı olarak kullanılıp kullanılmayacağı, yatırımcıların gündeminde yer alıyor. Doların 3.30’a kadar çıkması durumunda, Eşel Sistemi’nin yetenek sınırlarına daha da yaklaşılması muhtemel.