Endonezya'nın Güneydoğu Sulawesi bölgesindeki Muna Adası'nda bulunan kireçtaşı mağaraları, insanlık tarihine ışık tutan eşsiz bir keşfe sahne oldu. Avustralya'daki Griffith Üniversitesi, Endonezya Ulusal Araştırma ve Yenilik Ajansı (BRIN) ile Southern Cross Üniversitesi'nden araştırmacıların ortak yürüttüğü çalışma, modern insanın bu coğrafyada bıraktığı en eski sanatsal izi gün yüzüne çıkardı.

Mağara duvarındaki bu esrarengiz el izinin yaşı, bilim dünyasında çığır açan “uranyum-seri tarihleme” yöntemiyle belirlendi. El şablonunun hem üzerinde hem de altında oluşan ince mineral katmanları titizlikle incelenerek, resmin ortaya çıktığı dönem kusursuzca tespit edildi. Sonuçlar şaşırtıcıydı: Bu el izi, tam 67.800 yıl öncesine ait. Bu veri, onu bugüne dek bilimsel olarak doğrulanmış en eski mağara sanatı eseri haline getiriyor.

Aynı mağara, daha geç dönemlere ait farklı resimlere de ev sahipliği yapıyor. Bu durum, insanların binlerce yıl boyunca bu mağaraya defalarca geri döndüğünü, sanat yapma dürtüsünün kuşaklar boyu aktarıldığını ortaya koyuyor. Sanatsal faaliyetlerin yaklaşık 20.000 yıl öncesine kadar kesintisiz devam ettiği düşünülüyor, bu da bölgenin kadim bir kültürel merkez olduğunu gösteriyor.

Keşfedilen el izinin dikkat çekici bir özelliği var: Parmakların negatif izleri, şablon oluşturulduktan sonra bilinçli olarak daraltılarak pençeye benzer bir görünüm verilmiş. Araştırmacılar, bu tür bir tasarımın daha önce hiçbir yerde görülmediğini belirtiyor. Bu sembolik değişikliğin tam anlamı henüz çözülemese de, erken dönem Sulawesi resimlerinde insan ve hayvan figürlerinin sıkça iç içe tasvir edildiği biliniyor. Dolayısıyla, bu pençe benzeri elin, insan ile doğa arasındaki derin bağın veya şamanik bir dönüşümün anlatımı olabileceği varsayılıyor.

Bu buluşun en geniş yankı uyandıran sonuçlarından biri ise, Avustralya kıtasının ilk yerleşim tarihine dair süregelen tartışmalara yeni bir boyut kazandırması. Bilim insanları, Sulawesi'de bu sanatı üreten insanların, daha sonra Avustralya'ya ulaşan ilk göçmen toplulukların atalarıyla yakın akraba olabileceğini düşünüyor.

Jeolojik geçmişte Sahul adı verilen ve bir zamanlar Avustralya, Tazmanya ile Yeni Gine'yi birleştiren devasa kara kütlesine insanların ne zaman ulaştığı, bilim dünyasının en hararetli tartışmalarından biri. Bazı görüşler bu tarihi yaklaşık 50.000 yıl öncesine dayandırırken, diğerleri insanlığın en az 65.000 yıl önce bu bölgeye ayak bastığını savunuyor. Sulawesi'deki 67.800 yıllık el izi, insanların kuzey rotası üzerinden bu coğrafyaya çok erken bir zamanda ulaştığına dair en güçlü doğrudan kanıtlardan biri olarak belirginleşiyor. Araştırmacılar, Endonezya adalar zincirinin, erken insan göçleri açısından benzersiz bir arkeolojik öneme sahip olduğunun altını çiziyor.