Sigara içmenin klasik görüntüsü yerini yeni, sessiz ve tehlikeli bir tehdide bırakıyor: Nikotin poşetleri. Küçük, göze çarpmayan ve duman çıkarmayan bu ürünler, Portekiz sokaklarında hızla yayılırken, halk sağlığı uzmanları bir 'sessiz salgın' uyarısında bulunuyor. Diş etiyle dudak arasına yerleştirilerek doğrudan kana karışan nikotin, tütün endüstrisinin yeni oyun alanı haline gelmiş durumda.
Uzun süredir hiçbir denetim mekanizması olmaksızın büfelerin raflarında kendine yer bulan bu ürünler, yakın zamanda 'özel tüketim vergisi' listesine alınarak yasal statü kazandı. Philip Morris International'ın iştiraki Tabaqueira, bu durumu 'daha az zararlı alternatif' olarak pazarlasa da, uzmanlar bu söylemin tehlikeli bir illüzyon olduğu görüşünde. Tabaqueira Genel Müdürü Marcelo Nico, ürünün yetişkin tiryakileri hedeflediğini savursa da, nane veya meyve aromalı bu paketlerin asıl hedefinin 'gençler' olduğu gerçeği göz ardı edilemiyor.
Göğüs hastalıkları uzmanı Prof. Dr. Sofia Belo Ravara, bu ürünlerin sadece nikotin bağımlılığını pekiştirmekle kalmadığını, aynı zamanda özellikle gelişmekte olan ergen beyni üzerinde yıkıcı etkileri olduğunu vurguluyor. Ravara, nikotinin beyin gelişimini bozarak dikkat dağınıklığı, dürtü kontrolü kaybı ve depresyon riskini artırdığını belirterek, 'Soru bu ürünlerin tütünden daha az tehlikeli olup olmadığı değil, güvenli olup olmadığıdır; ki hiçbiri güvenli değil' ifadeleriyle durumu özetliyor.
Danimarka'da yaşananlar, Portekiz için bir fragman niteliğinde. 2018 yılında denetimsiz piyasaya sürülen poşetler, birkaç yıl içinde 15-29 yaş arası gençlerin yüzde 14'ü tarafından kullanılır hale geldi. Danimarkalı uzman Charlotta Pisinger, yasal düzenlemeler için geç kalındığında bağımlılığın geri dönülemez bir noktaya ulaştığını belirterek, Portekiz'i vakit kaybetmemesi konusunda uyarıyor.
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), bu poşetlerin şekerlemeleri andıran ambalajlarla gençleri hedef aldığını ve nikotin kullanımını 'normalleştirmeye' çalıştığını raporluyor. Portekiz hükümeti ise nihayet harekete geçerek reklam kısıtlamaları ve aroma yasaklarını içeren bir tasarı üzerinde çalışıyor. Ancak uzmanlara göre, 'ihtiyat ilkesi' gereği çok daha sert tedbirler şart; çünkü genç bir neslin sağlığı, endüstriyel bir deneme tahtası olamayacak kadar kıymetli.