Usta tarihçi, entelektüel duruşu ve sivri diliyle tanınan Prof. Dr. İlber Ortaylı, modern dünyanın 'seyahat' diye adlandırdığı olguya çarpıcı bir yorum getirerek, 'Seyahat etmek, uçağa binip her şey dahil lüks bir otele kapanmak değildir' sözleriyle tatil anlayışımızı sorguladı.
Ortaylı, 23 Şubat 2026 tarihinde yaptığı değerlendirmede, günümüzde birçok kişinin tatil adı altında yaptığı kaçamakların aslında gerçek bir yolculuk ruhundan uzak olduğunu belirtti. Onun için, bir uçağa atlayıp konforlu bir otelin kapalı dünyasına çekilmek, yeni yerler görme, farklı kültürleri anlama ve kendini geliştirme amacı taşıyan gerçek bir gezgin deneyimiyle bağdaşmıyor. Bu durum, yalnızca bir mekan değişikliği olarak kalıyor; ruhsal veya entelektüel bir derinlik katmıyor.
Peki, Ortaylı'nın tabiriyle gerçek bir seyahat ne anlama geliyor? Onun bakış açısına göre, bir coğrafyanın dokusunu hissetmek, yerel halkla etkileşime geçmek, bilmediği sokaklarda kaybolmak, belki de beklenmedik zorluklarla mücadele etmek, bir yerin ruhunu anlamanın temel koşulu. Bu, sadece gözlemlemekle kalmayıp, yaşananları özümsemek, anlamlandırmak ve kişisel bir dönüşümün parçası haline getirmek demek.
Yazar ve akademisyen kimliğiyle bilinen Ortaylı, bu sözleriyle aslında bir eleştiriden öte, bir çağrı yapıyor. Tüketim odaklı, her şeyin önceden planlandığı ve konforun en üst düzeyde tutulduğu tatil modellerinin, insanı kendi kabuğundan çıkarmadığını, aksine daha da izole ettiğini savunuyor. Gerçek bir keşif, sınırları aşmakla başlar; yeniye, bilinmeyene açık olmakla, hatta biraz da risk almaktan çekinmemekle mümkün olur.
Ortaylı'nın bu sarsıcı tespiti, özellikle sosyal medya çağında, 'görüntü odaklı' tatil anlayışının yaygınlaştığı bir dönemde daha da anlam kazanıyor. Fotoğraf çekmek için gidilen destinasyonların, derinlemesine deneyimlenmeden geçip gittiği bir dünyada, onun bu sözleri, 'gerçekten görüyor muyuz, yoksa sadece bakıyor muyuz?' sorusunu akıllara getiriyor. Bu, sadece bir tatil eleştirisi değil, aynı zamanda modern insanın dünyaya bakış açısına dair derin bir felsefi sorgulama niteliğinde.