Ortalığı kasıp kavuracak bir 'Süper El Nino'nun kapıda olduğu yönündeki haberler son günlerde sıkça karşımıza çıkıyor. Hatta bazıları bu olayı 'Godzilla El Nino' diyerek daha da dramatikleştiriyor. Bu tür bir doğa olayının küresel sıcaklıkları tırmandırabileceği, bazı bölgelerde tropikal fırtınaları tetiklerken, buralara da kuraklık getirebileceği biliniyor. Dolayısıyla, böylesi güçlü bir El Nino beklentisi doğal olarak endişe yaratabiliyor. Ancak işin uzmanları, yani iklim bilimciler, bu tür tahminler konusunda daha sakin bir duruş sergiliyor. Onlara göre, El Nino'nun gerçekte ne kadar şiddetli olacağı ve yeryüzünün iklimiyle hava durumunu ne ölçüde sarsacağı konusunda hala önemli belirsizlikler var.
Avustralya'daki Melbourne Üniversitesi'nden atmosfer bilimcisi Dr. Kimberley Reid, 'Godzilla El Nino' gibi terimleri 'saçmalık' olarak nitelendiriyor. Reid, bu tür abartılı ifadelerin, özellikle kuraklık endişesi taşıyan çiftçiler arasında gereksiz paniğe yol açtığını belirtiyor. Ona göre, bu tür başlıklar, zaten zorlu koşullarla mücadele eden insanlara ekstra bir yük getiriyor ve durumu olduğundan daha vahim gösteriyor.
Peki, nedir bu El Nino ve onun zıttı olan La Nina? Bu iki olgu, aslında El Nino Güney Salınımı (ENSO) adı verilen doğal bir döngünün farklı yüzleri. Genellikle tropik Doğu ve Orta Büyük Okyanus'taki deniz yüzeyi sıcaklıklarıyla tanımlanırlar. El Nino döneminde bu sular normalden daha sıcakken, La Nina'da daha soğuk oluyor. Bu döngüler, ortalama iki ila yedi yılda bir tekrarlanıyor ve genellikle dokuz ila on iki ay sürüyor, bazen bu süre uzayabiliyor. 2024'ün ortalarından beri etkili olan La Nina şimdi sona erdi ve Pasifik'teki koşullar şu an için 'nötr' bir evrede. Yani ne El Nino ne de La Nina hakim.
Her El Nino olayı aynı etkiyi yaratmıyor ve sonuçları coğrafyadan coğrafyaya, mevsimden mevsime değişiklik gösteriyor. Ancak bilim insanları genel eğilimleri gözlemlemiş durumda. En belirgin etkiler genellikle sıcak okyanus sularına yakın bölgelerde hissediliyor. Avustralya, Endonezya ve Filipinler gibi Batı Pasifik ülkeleri daha kurak bir dönem geçirebiliyor ve bu da orman yangınları gibi ciddi sorunlara yol açabiliyor. Okyanusun diğer yakasında, Peru ve Ekvador gibi Güney Amerika ülkeleri ise aşırı yağışlarla boğuşarak sel felaketleriyle karşı karşıya kalabiliyor. El Nino'nun etkileri bununla da sınırlı kalmıyor; Hindistan'da muson yağmurlarının zayıflamasına veya ABD'nin güneybatısında kışın şiddetli sellere neden olabilmesine de rastlanıyor.
Peki, gerçekten bir 'Süper El Nino' mu geliyor? Avrupa Orta Vadeli Hava Tahminleri Merkezi'nden (ECMWF) Dr. Tim Stockdale, 'Süper El Nino' teriminin kendisi için yeni olduğunu söylüyor. Ona göre bu, genellikle 1997-98 veya 2015-16'daki gibi, Pasifik'in merkezindeki sıcaklık anomalilerinin 2°C'yi aştığı devasa El Nino olaylarını ifade ediyor. Mevcut modellemeler, orta şiddette bir El Nino'nun daha olası olduğunu gösteriyor, ancak bazı modeller güçlü bir olayın da ihtimal dahilinde olduğunu belirtiyor. Stockdale, rüzgarlar gibi öngörülemeyen atmosferik koşulların sonuçları çeşitlendirebileceğine dikkat çekiyor. Hatta bazı tahminler, 'çok güçlü' bir olayın ortaya çıkma ihtimalini dörtte bir olarak duyuruyor.
Geleceğe dair tahminlerin garantisi olmadığını da unutmamak gerek. Örneğin 2017'de yapılan bazı erken tahminler ısınmaya yol açacak bir El Nino öngörüyordu, ancak sonrasında koşullar değişti ve yerini bir La Nina aldı. Dr. Reid, bu tür 'tahmin sapmalarının' çok sık görülmese de, modeller ne kadar emin görünürse görünsün, sonucun mutlaka gerçekleşeceği anlamına gelmediğini belirtiyor. Tarihsel veriler, Mart ve Nisan aylarındaki tahminlere, ne kadar kesin gözükseler de, ihtiyatlı yaklaşmamız gerektiğini gösteriyor. Hatta bu dönemde El Nino'yu tahmin etmenin zorluğuna, Kuzey Yarımküre'de 'ilkbahar tahmin edilebilirlik bariyeri' veya Güney Yarımküre'de 'sonbahar tahmin edilebilirlik bariyeri' gibi isimler bile verilmiş.
Dr. Stockdale, ECMWF'nin web sitesindeki erken tahminlerin genellikle ilgi çekici olduğunu ancak belirli bir sonucu garanti etmediğini vurguluyor. Dr. Reid ise, 'Godzilla El Nino' gibi başlıkların, 'El Nino - bu zamanlarda biraz belirsizlik' gibi ifadelerden çok daha fazla tıklama aldığını hatırlatarak, tahminlere büyük anlam yüklemeden önce Mayıs veya Haziran aylarına kadar beklemenin daha doğru bir yaklaşım olacağını belirtiyor.