NASA Başkanı Jared Isaacman, Ay’a insanlı dönüşü hızlandırmak amacıyla Artemis programında köklü değişiklikleri açıkladı. Yeni stratejide en dikkat çeken detay, pahalı SLS roket yükseltmesinin iptali ve Ay’a inişlerin düzenli bir döngüye sokulması.

Artemis III görevinin artık Ay’a iniş yapmayıp sadece test uçuşu olması, NASA’nın ilk ay yüzeyi inşasını 2027’ye ertelemesini gerektirdi. Bunun yerine 2025’te gerçekleşecek Artemis IV görevi, uzay ajansının kritik atılım noktası olacak.

İptal edilen Exploration Upper Stage ile Block IB modülünden tasarruf edilecek maliyet, özel şirketlerle çalışan yeni bir modelle paylaşımcı projelere aktarılıyor. SpaceX ve Blue Origin, Ay anahtarlıktan sorumlu altyapıları hızla kuracak.

Isaacman, şu anda 3,5 yılda sadece bir kez fırlatma yapan SLS roketinin, 2027-2030 yılları arasında yılda bir görev yapabilmesi gerektiğini vurguladı. Bu, 1960’larda Apollo programında kullanılan test-uygulama-uygulama modeline dönüş olarak öne çıkıyor.

Artemis planı, Ay yörüngesinde inşa edilecek Lunar Gateway projesini etkileyebiliyor. Yeni yapılandırmanın istasyon modüllerinin fırlatma zamanlamasını geçici olarak belirsiz kıldığı belirtiliyor. Ancak NASA, bu alandaki yatırımların 2028 sonuna kadar netleşeceği konusunda ışık tutuyor.

Astronomlar, Çin’in 2025-2026 yıllarında kendi insanlı Ay misyonlarını başlatma hazırlıklarının hızla ilerlediğine dikkat çekiyor. Bu nedenle NASA’nın ay yarışında ilerideki avantajı için stratejik değişikliğini zamanı çok iyi değerlendirdiğine inanılıyor.

Yeni Artemis mimarisi, önce test uçuşları ile donanımları doğrulama yoluna gitmeyi hedefliyor. Bu, 1960’larda NASA’nın aylık testlerle Ay’a inmek üzere hazırlanan sistemleri denetlediği Apollo modeline benzeyen bir yöntem. Yani ‘başta tüm sistemi birlikte gönderme’ riski yerine, her bir teknolojinin ayrı ayrı sertifikasyonunun alınması öncelik.

Özellikle fırlatma sırasında yaşanan hidrojen ve helyum sızıntıları gibi teknik sorunlar, NASA’nın daha sıklı fırlatmalar yapmak istediğini ortaya koydu. Şu anda 10 aylık periyotlarla çalışan yeni SLS roketi, 2028’e kadar yılda iki görevi desteklenecek şekilde optimize edilecek.

Artemis planının sonunda konuşulacak bir diğer konu ise, Ay’daki uzun vadeli varlık kurma vizyonu. Halk ve özel sektör ortaklıklarıyla kurulacak istasyonlarda yaşam destek sistemlerinin kurulumu, 2030’lara kadar sürmesi bekleniyor.